Phân Biệt Mài Khôn, Mài Nghiền và Đánh Bóng – 3 Quy Trình Sau Mài

1. Phân biệt mài khôn, mài nghiền và đánh bóng

Mài khôn, mài nghiền và đánh bóng thường được gọi chung là nguyên công hoàn thiện sau mài, tuy nhiên, mục đích ứng dụng của chúng khác nhau, tùy theo yêu cầu kỹ thuật.

1.1. Mài khôn

Dùng các thanh đá mài gắn trên một đầu khôn nở ra được, thực hiện đồng thời chuyển động quay và tịnh tiến dọc trục. Phương pháp này áp dụng chủ yếu cho mặt trụ trong. Đầu khôn có độ cứng vững vừa phải và tự định tâm theo lỗ, nên mài khôn cải thiện được đồng thời nhiều yếu tố: kích thước lỗ, độ tròn, độ thẳng đường sinh, độ trụ, độ côn, cùng với độ nhám bề mặt. Đây là nguyên công hoàn thiện có khả năng kiểm soát hình học tốt nhất trong ba phương pháp mài khôn, mài nghiền và đánh bóng. Vết cắt để lại là các đường chéo giao nhau, gọi là vết chéo (cross-hatch).

1.2. Mài nghiền

Dùng hạt mài rời lơ lửng trong chất mang, đưa vào giữa chi tiết và đĩa nghiền. Hạt mài không bị gắn cố định mà lăn và trượt tự do, bóc vật liệu bằng vô số va chạm rất nhỏ. Lượng bóc rất ít, thường tính bằng micromet. Vì đĩa nghiền cứng và phẳng, mài nghiền cải thiện được cả độ phẳng lẫn độ nhám bề mặt trong phạm vi lượng bóc nhỏ — đây là điểm phân biệt quan trọng nhất so với đánh bóng.

1.3. Đánh bóng

Dùng hạt mài rất mịn trên đệm mềm — nỉ, vải, da, hoặc bột nhão trên dụng cụ đàn hồi. Đệm mềm bám theo biên dạng bề mặt, bóc gần như đều ở đỉnh và ở đáy, nên nó làm giảm độ nhám bề mặt mà không phải là cách đáng tin cậy để sửa sai lệch hình học có kiểm soát. Tệ hơn, dụng cụ mềm còn có thể vô tình làm biến dạng cạnh và bán kính. Đánh bóng là nguyên công hoàn thiện dành cho ngoại quan và giảm ma sát, không phải nguyên công để sửa hình dạng.

1.4. Nguyên tắc cốt lõi về khả năng kiểm soát hình học

Mức độ kiểm soát hình học của một nguyên công hoàn thiện đi theo độ cứng vững của dụng cụ. Dụng cụ cứng chỉ chạm vào các đỉnh nên bóc đỉnh trước và sửa được hình dạng. Dụng cụ mềm bám theo cả đỉnh lẫn đáy nên cải thiện độ nhám bề mặt mà gần như không sửa được hình dạng.

Mỗi phương pháp xử lý bề mặt sau mài vì thế có một mục tiêu chính và mức kiểm soát hình học khác nhau, chứ không phải chỉ làm được đúng một việc.